'Fel' Inti te nekbo ka thiannu kha- Part-2

Kum 30 kan lo chuangkai ve ta der mai a.Ka thiannu nen khan kan inrual a. Tichuan ka thiannu chu a nu leh pa chawmtu a ni chho ta zel a. Samsiam tur a hmuh loh changin Chhangkan te a zuar kual thin a. Thawhhreh leh zah nei hauh lovin a nun a hmang chho ve zel a.

Tun thlenga a maha mak ka tih ka hriatchhuah fo thin chu- Khati khawp a harsatna leh diriamna leh beidawnna chi hrang hrangin a tlakbuak chung pawh a ruihtheih thil- Sahdah, kuhva, Zu, a engamah a ti lo a a fihlim tlat mai kha a ni. Amah ka hriat chinah mipa a kawp ka hre hauhlo bawk tih hi kan sawi tel hram duh bawk a.

Kei chu pasal nei ka nih avangin kan pa hnathawhna khaw lamah kan pem leh daih a. Tunlai angin Phone a inbiak pawh zung zungna te awm ve hek lo, chanchin inhre miah lovin kum hnih teh meuh kan awm hnuah, Aizawlah kan rawn lut leh a. Ka thiannu chuan min rawn zawng chhuak vat a.

Bible leh tawngtai a thlahthlam ngai loh thu mi hrilh a. A ka ngei atanga chu thu ka hria chu-ka va lawm tak em.Mahse Biak In chu a la rap chuang lo a ni.

Pasal neilo a a awmreng ta mai chu ka ngaihtuah thin a, a future a thim riau a ka hriat avangin advise ka pe a,`Thiannu,i upa chho ve tawh viau mai a, i hun kal turah hian innghahna tur i nei miah lova. I nu leh pa boral hunah Nuta te bel ringawt chuan i tan hrehawm ni a thleng fo dawn a,lehkhabu ka pe ang che nga,i hunawl ah i zir ang a.

Kolkatta emaw Delhi velah eizawnna dap la a tha ang a.. Samsiamah hian i skill a tha si a`, tiin Simple Hindi leh English zirna bu phek 30 a chhah vel te hi ka pe a. A lo inzir mi riau mai lehnghal a. Tichuan reilo te ah Delhi kal tur thurualpui a hmu ta mai a. A kal tum thu chu mi rawn hrilh a,ka theihve tawk pawisa tlem leh thawmhnawte ka lo pe a. Rel ah pawh a tlawm berah Delhi pan chuan a liam ve ta a.

Kum a vei hman tawk tihah chuan a lo haw leh ta mai a. Min rawn tlawh leh vat a. Delhi a a zu awmdan te mi hrilh a. A kalpui thiante nen Flat an luah ve a. An flat luah neitu pa Vai Putar chuan Samsiamna dawr ah hna a hmuhsak a. Chu pa chu single a ni a, ka thiannu chu neih atan a duh a. Present eng engemaw, Gold te pawh a lo pe nasa viau a.

Mahse ka thiannu chuan,”Nei ta ila ka nuam dawn tih ka hria a, Ngun taka ka ngaihtuah hnu ah Pathian ka rawn a, Hindu nupui ni tur chuan keimaha Pathian thu nung hian a phal thei lo a. Ka lo haw leh tawp mai a ni”,tiin mi hrilh a. A huaisen thlak ka ti khawp mai a.” Reilote nawmna leh sual hlimpui” aia rinawm a zui a thlan Pathian chu ka thiannu thlahthlam lo turin ka ngen ve tawp mai a ni.

Tichuan a nundan pangngaiin kumhnih vel zet chu chhang te a zuar leh a. Pasal pangngai tak,amah aia upa hret a nei ve ta hlauh mai a. A pasal chuan a duhin a duat hle a. Nunphung pangngaia nung ve tawh tura ram rem a rap ve ta a hlimzia te tak kha aw.. an inneih atanga thlariat hnu velah nau a pai ve a. Naupai tih a inhre hlim kan in a alokal a mi rawn hrilhlai a hlim hmel te kha ka ngaihtuah hian ka va lainat ngai em. Naute chu Mipa 3.85kgs a rit a hring a, a lo pian chuan a thawchhuak thei lo a, Doctor leh Nurse ten Oxygen nen chhan tum a an beih ngial pawhin an chhansak zo ta ngang lo a.

He lei a a hlimna chu a naute thlanah phum telin a awm leh ta si. A hlim hmel a bo a. A cher telh telh bawk a. Keini khawdangah kan pa promotion vangin kan pem leh a.A naute thih atanga kum pawh a vei hmain mamawh lei a a bazaar kal chu mi dawr ah a tlu tawp a. Ka pawn chhawn lovin a lei taksa chu vaivut a let turin a dai ta riai riai a.

A boral dan kan hria chu a tan Pathian hnenah lawmthu ka sawi a,”Fahrahte, retheite LAL, Pa leh Pathian, ka thiannu hi nang chuan i hmangaih tih ka hria a,a khualzin kawng a zawhna a hun khirh leh harsa a paltlang zozaite kha i hmuhsak vek a,a hun tawpah hrehawm a tuar i phal lo hi ka lawm ani.

Mi te angin natna hrehawm leh khirh tak, buaipui hrep ngai a a awm i phal lo va, minute khat pawh he taksa natna rapthlak tak tuar lova Lungphu chawl a i kal tir avangin lawmthu ka sawi a ni” tiin, he lei a ka hmuh leh ngai tawh loh tur ka thiannu thlan chu ka zu tlawh a. Mangtha hnuhnung ka sawi a ngai ta mai chu a nun pumpui hriatpuitu awmchhun ka nih avangin ka thinlung chu lainatna in a khat a.Mittui luang chungin a thlan chu ka kalsan ta a.

'FEL' inti te nekbo ka thinnu kha-Part - 1

“1990 kum khan ka thiannute (Hming thup) vengah hian kan insawn lut ve a. A mah hi Sam siamthiam a ni a, 5.5″ a sang, hmel chhelo tak a ni a. An chhungkua hi Zo khaw lam atanga rawn pem lut, unau rual tak a ni a, amah hi an unau zinga naupang ber dawttu a ni. Eizawnna mumal nei lovin a rem ang ang thawka eizawng an ni a.

Tuk khat chu kan inah a lokal a, “In in bul maiah hian kan awm a, sam ka siam ve thin a, i duh ve chuan inah ka rawn siamsak ang che,” a rawn ti a. Kei lah kan pa hmundanga an post a vangin ka khawhar chuan ka sam ka siamtir nghal a. A ti ti ka ngaihthlak atang chuan “KS dam leh” an tih ang hi a nih ka ring a. Pasal Driver a nei a, a pasal a ninzia leh then a duh zia te, a pa in a phal lohdan te min hrilh a. Chuta tang chuan min rawn nelin a lo leng ta fo a. Engemaw min mawlhtu awm ang mai hian ka lainat ru ta riau a.

Chutih hunlai chu Mizoram a “Misualte hnen thleng phak chanchintha” tih thupui hmanga Pu K.Lalhmingliana, El Bethel vanglai kha a ni a. Thlasik lai a ni a, ka hunawlah Kawr ka phiar thin a. Ka kawr phiar chu a awt ve em em mai a. “El Bethel camp ah i luh duh chuan i duhzawng ber colour min hrilh la, ka lo phiar ang a, i rawn camp zawh a i hak turin ka lo phiar zo vek ang”, ka ti a.

A la phiar tur leina a neihloh bakah a awh ve em avang khan”Kawrlum hlawh chuan ka kal ve mai ang”a ti a. Tichuan camp ah chuan a lut a, keiin karkhat chhunga a hak hman ngei tur chuan a kawr tur chu chhun zan zawmin ka lo phiar ta a. An camp zo lo haw chu a reh ta daih mai a, Biak Inah a lamlai hmuh tumin ka kal a, ka hmu si lo. A kawr awh ngawih ngawih kha haktheihin ka lo peih diam tawh si. An Inah kalin ka va ngaihven duh bik lo a.

Ni 4 vel a liam ta tihah chuan a pa putar tawh tak mai chu a lo leng ta hlawl mai a. Ka thiannu camp chhuak chu Inkhawm lam a tum miah loh avanga a beidawn zia a rawn sawi ta mai a. A pa haw hnu chuan ka inngaihtuah vang vang a. Zan inkhawm hlan in an in ah chuan a kawr tura ka phiar khaiin ka va kal a. Mi han hmu chu dan rualloh in a mittui a far ta zawih zawih mai a. A lungchhia reh hun nghakin hrilhhai ang reng takin ka thu ngawi reng a.

A hnukulh zualpui a reh hnu chuan a insiam sawk sawk a, kan In lama kal a rawt vangin ka inzui chhuak leh a. Khami zana a thu min hrilh ka’n ngaithla chu ka va han lainat ngai em.Vawiin ni thleng hian ka thinlungah a thar leh thin. A naupan lai, nulat pawh a hriat hma in a hreh chung chung chhungkaw harsatna avangin mi Inah a awm lawr a, a lo tleirawl chu a hmel a thain a hleitling si a. A awmna te in bul a Sawrkar hnathawk fapa chuan a ngaizawng a, an induh ve si. An la naupang ve bakah a mipa chhungte chuan an In a hruai luh an phal lova, “Rangkachak kung pawh rawn chhawm se la, mi awmpui neih kan duh lo” tiin an nupa chuan an hnawtchhuak a.

An Rawl dun chu a ni ta mai a. A mipa chuan an in a thil, gas bur thlengin a rukchhuah theih ang ang a ru thin a. Awmna an nei si lo a. Chutiang ringawt chuan rei an daih si lo. A mipa chu a chhungte`n an hruai haw leh a. A ni chu an In lamah a nu leh pa belh tumin a haw ve a. Pawisa thawkchhuak ta lo chu, an lo duh ta si lo. A thawmhnaw neih ang ang an rawn paih chhuak a. Chu mi zan chu mi varanda thimah a riak a, a tuk ni lo chhuak chuan a taksaah natna mak tak a rawn thlen a, a ke pahnih a na a, a kal thei ta lo a. tichuan, miin damdawiinah an dah a.

Damdawiin ah chuan thla 3 teh meuh an enkawl a. A u leh nau, Nu leh pa te chuan vawikhat pawh an tlawh lo a. Laina hnai a nei tih pawh Hospital ah chuan a sawi ngam lova. A that chhoh deuh, discharge theih a ni tawh tihah chuan a khum bulah Zu zuar Nu pakhat hian a fa a rawn awmpui ve a. Chu nu chuan damdawiin a chhuahtheih hun hun ah an in lam pan turin a sawm a. Tichuan Zu zuar inah chuan a awm ve ta a. A awmnaah chuan reitak awmna chi ah a ngai lo va, a awmna Nu chuan Rakzu 10 litres a pe a. Chumi khai chuan In tereuhte a luah ve a.

Amah lah chu kum 18 vel chauh a la ni si. ” Ka hlau lutuk hi tuikawhna leh Rod bung hi ka inchhawp reng a, Belte pakhat leh Tel tin 2 leh saiip hi ka nei a. Ka zu ka hralh na chuan khawnvartui tlemte leh kerosene stove ka lei a, a dang ka lak belh a. Zu ka hralh hi kawngkhar bulah insual huam hian rod bung hum chungin ka ding thin a,” a ti a.

“Vawikhat chu Officer pakhat hi a chatthla der tlat a, a haw duh lo a. Min mutpui a tum ta a, ka hlau lutuk chu rod bung chuan a lu ah ka hlap nghek mai a. A thi amaw ka ti a, zanlaiah ka hnuk chhuak a. Traffic duty na phenah ka dah a. A thisen a chhuak nasa si, ka hrufai tlaivar a ni ringawt mai a, a tuk chuan Mitthi ruang chhar thawm hriat tumin ka va dakchhuak dek dek a. A lo awm ta miah lo a. Nilengin ka ngaih ven a. A lo thi lo tih ka hre ta a. Tun thleng hian min hmu duh ngai reng reng lo.” tiin min hrilh a.

Tichuan kum alo vei meuh chuan a mah pawh a in la mukin inrintawkna a lo nei chho, ve zel a. Chumi hnu chuan nula mahni a awm ta chu, mipa mutpui te pawh a nei ta nual tho niin a sawi a. A nu leh pa leh a unaute chuan an rawn bel leh tan a. Pasal driver chu a nei ta a.

A unaute nupui pasal neiin inhrang an chang zo tawh a. A nu leh pa hnenah a pasal nen chuan an let ta a lo ni a. Mahse a pasal chu a sual ve a, kutthlak te a ching a. Then a tumin an phal si lo. A ning tawp chuan a chhuahsan a, nupuite in a awmve reng chu dik tawh bik hek suh, a tawpah an pa chu an khawlamah a haw ve ta a.

Chumi hnu lawk chu El Bethel camp a a luh chu a ni a. Ka hmel a hmuh a a mittui tlakna chhan ka zawh leh chuan, “Kan veng Kohhran hmeichhe OB te an camp ve a. Sermon ka ngaithla kha keima tan a sawi bik niin ka hria a.Ka tet te atanga miin a awm ka nih avangin mumal takin ka la inkhawm ngai lo a. Pathian in min hmangaih thu han hriat kha ka tan a hlu zual a.

Mahse camp kan zo kha mahni venga Kohhran hmeichhe hruaitute han chibai ka chak a, an bul a ka va kal ve chu maw,`I daih rei ve em eang chu maw`, NANGNI ANG PIANGTHAR VE HI CHU KOHHRAN TIHMING CHHETU AH IN TANG LEH MAI THIN A, FIMKHUR ANG CHE. THLAKHAT TE CHU DAIH I TUM ANG CHU etc.” min lo ti mai chu, vuakchawrh ai pawhin na ka tiin ka zah zia chu..Lalpa, Biak In lo ah pawh min kalsan bik lo ang che, kei chu ka Inkhawm ngam dawn lo ” tiin ka rawn haw a.

I mi duhsakna leh nangmah vanga Pathian hmu si, Biak In a mi hmu lo tur ka ngaihtuah khan hrehawm ka tiin ka hmu hreh che a. Tin, tun ang hian ka mimal chanchin hi vawikhatmah ka la sawi chhuak ngai lo.” tiin a nun zawng zawng a sawi ta mai chu mak ka ti lutuk chu ka bing mum mumin ka hria. A mah hi tunah chuan Chatuan ramah chawl hlen tawh turin a kal tawh a ni.

Fel leh tha kan intih na te avang a Pathian hmangaihte hliamtu te LALPA`N A TEN NASAT DAN TUR HI AW..a lo sei ta ngei mai, a boral hma zawng a a nun hman dan te ka sawi zo lo. Tih theih kha ka va nei lo ngai em..Ka thiannu hliamte hliam belhtu ho kha ka ngaihtuah chhuah chang chuan ka va haw thin em. Han sawi belh ve tawh teh u, Misual thiante ho khan….

Thawnthu Tawi Inziahsiak : Lawmman Pahnihna By ainawn : MAMA LEH A NU

Ka tleiràwltìr chu biak-that ka hlawh ve viau mai thìn a. Pâwl sarih ka zir kum chuan thàn-thì ka nei tan a. Tisàah a lo lang tan a, ka biang hi a tai tèk mai thìn a. Ka sikul kal hi tlangvâl huaisàr deuh phei chuan ka biang min lo piai sak thin–ka zah thìn ziate kha âw … Chutih hun lai chuan media lam a la chhe èm èm mai a, radio leh tape recorder tlêm hi kan khuaah chuan a awm ve a. Tape recorder nei pha kha chu kan ngaisâng èm èm ringawt a. Khatiang hun laia tleiràwl chho kha kan nih avàngin khaw-hawi a zîm èm èm mai a. Hma hun —lo kal tùr thlìrlàwk nàchâng pawh kan hre meuh lo a ni.

Tleiràwl tàn ta chu, rual û deuh —pâwl sàwm mipaho chuan min star thei èm èm mai a. Sikul tan dâr rìk hmaa sikul tuala kan inkawibah min lo thlîr thup—ka zah thìnziate kha âw … ka pâwl sarih zir kum khân “Patea`n min lo biak rawh, a ti …” tih vèl ka dawng ve a, achâng chuan Love letter ka dawng thìn bawk a. Ni khat chu, ka lo star rùk ve èm èm, ka chan phàka ka dah ngai loh hnèn atangin Love letter ka dawng tlat mai! Mak ka tiin, ka làwm ru veng veng a.

A dik tak chuan, ngaizâwngtu a ngah si, ama kutziak ngei mai ka’n chhiar a, hmêltha min ti a, min duh thu a sawi a, ka chhànna a nghàk leh ta nghàl a. Mak ka tiin ka làwm lutuk chu ka khùr der der hian ka hria a. Kan hun laia hmêltha ber maiin min duh a ni tih ka hriatna khàn —hlimna, ngaihthatna, nei tha intihnate’n ka khat hi a ni ber mai! Kha khàn ka chezia leh hawiher a tidanglam zo va. Nula —bialpa nei ka lo ni ve ta dèr mai le!

Tùkthuan ei khamah, sikul uniform ka’n inbel a, sikul thlen hlàn ka nghàkhlel èm èm a, hmanhmawh phèlêngin ka’n kal a. Ka bialpate class room pannaah chiah hian kan lo awm a, thei leh èng ilo kan paite eiin–kan lo ti ti vèl a. Ka bialpa a lo thleng —ka bula ka thiante zawi deuh sàpin a rawn bia a, kei chuan ka lo melh ve ngam tàwk a. Mahse, a àw rì han hriat ringawt pawh khân ngaih a tha ve hle tho a ni. Chawhma bàn a nghahhlèlhawm leh ta. Inhmuh hrim hrim chàk khân kan inhèl hi a ni ringawt mai!

Chawhnù bàn dâr a rì a, zirtîrtuin a lecture rei deuhte khàn —a phùt hian ka phu zek zek tawh mai a. An class an lo bàn hmasàk leh kan kal chak a, kan bàn hmasàk leh kan kal muang a. Hnunglama inhmuh ringawtte kha a va thlàkhlelhawm ngai èm … an in pêng a thleng a, a rawn lehhawi zawk a, kha kha kan in Mang Tha ve ngam dàn tàwk a ni mai si! Khua hi a har ru veng veng zêl tawh mai a. Sikul function a awm zeuh chângte khân–kan bula thut tumin min rawn pan a–ani chu ka piaha ka thiannû bulah, a thianpa ka bulah … a va han nuam tak èm! Mi zawng zawng khàn min awt hian ka hre thìn.

Kum a tàwp a, final kan exam zo va. Sikul chawlh a lo ni tawh a. Ka khua hi a har vawng vawng mai thìn a. Sikul hi ka ngai ngawih ngawih a. In lamah min la rìm ngam si lo. A biak pawh inbe ngam hauh si lo khân ka ngai ve èm èm mai te kha âw … a va lo thianghlim tak èm! Thiante’n min han dem-fiam a, ka’n zèp vèl thìnte kha! Min dem fiam khan —hlim ru tak chu ka ni thung!

Tichuan, in lamah tui-chawi leh thingphurh kha kan tih theih tàwk a ni a. Zîngah bêl chhìpchhuan tùr kengin tuikhur kan pan a, ka bialpa tui kawt lai han tawh te kha a va’n nuam ngai èm! Chhùnah thiante nèn thing phur tùrin kan chhuak leh a. Ram-thei lawh tùr kan zawng kual a. Sairàwkherh kengin, iptea saihlum leh chemtè ak puar deuh làng chunga bialpa han hmuhte kha … thing phurh tùr leh èm leh hrei kan dahna phùlah kan han thu a. Sunhlû kan eiho va, ‘khàng tluka romantic kha a awm bìk chuang lo ang,’ ka ti hial thìn.

Ka ngaihtuah lèt thin pawh hian a mak ka tih fo thìn chu—tùnlai mite ang hian han “in-date” vèl hi kan ti lo va, chuti chung paw’n tuanna mual àwm hi chu kan inhre èm èm zèl mai thìn te kha …thing kan han thawn a, khaw lamah kan inzui hàw ve pàr pàr a. Kawtchhuah kan hnaih deuh tà tihah chuan, min han pèn san a. In kan thleng a, kawtah thing kan han keuh dap a, ka nu lah kha a lo làwm thiam èm èm a. Phur rit pawh kha ka hre ngai lo. Khawlaiah intàwk ila, kawng sîr pan chunga inmelh kha a ni leh a. Khàng thlàhlel khân hun ka hmàn-hlel ve hle tho thìn a ni.

Kum tàwp exam result a lo chhuak a, pass bawk si —pâwl sâng ve tawh tùr nèn! Ka bialpâ min làwmpuina-chibai —zak chung chunga ka’n chhàn ve nîte tak kha âw!

Khatih lai khân
“Aw! khaw’nge lenrual hlui zàwngte kha,
Hmànah chuan nau ang nui zà thìnin,
Hlim leh làwmin tlai tla èng hnuaiah,
Duhthulêng tìn kim kan sàm zà thìn.
Mahse, khua rei an chang leh si,
Hei hi maw lo ni le lunglèn”
tia, khawhara vawiina ka vàn ruai ruai tùr hi ka dâwn pha hauh si lo! Ka bialpate Matric result a lo chhuak ve leh a, ani pawh a pass a. College kal tùrin Shillong pan a tum a. Khami tuma ka khawhàr dàn kha ka sawi thiam lo. Kum thar sikul luh te kha namên lovin ka hùphurh a. Anni chu Thawhtan zîngah an kal tawh dâwn a. Ka duh ngawih ngawih chu ka hmu tawh dâwn lo va, chân hlen tùra inngaihna ka nei bawk a. Chawlhnì zàn chuan ka inkhàwm kal kha —kan step bul, mi tuizêm phèn thim lai atang hian min lo au va. Ka va kal chu —ka làwm bawk si! Ka kut a lo vuan a. Ka zak bawk si! Ka khùr der der hian ka hria. Min kuah thut a, min fàwp ta mawlh mawlh mai a. “Naktùkah ka kal tawh dâwn a, zànin chu inkhàwm lo mai rawh,” mi ti a. Ka chhûngten min hauh ka hlau si! ‘Ka inkhàwm chuan … ka duh tak tak lo a ni ang,’ mi ti bawk si! Khatih lai khân inkhàwm dâr hnihna a lo ri ta. Ka rilru a insual nasa hle. Fianrial lam min panpui ta ngè ngè a. Kha’mi zân khân ka nun pum chu a khawih danglam zo ta! ‘A ta ka nih loh chuan a tân ka rinawm lo vang,’ a ti tlat si.

Atùkah chuan, TMB full-load chunga chuangin, Shillong lam panin an kal ta a. Ka rilrù a nâin a va buai teh rèng èm! Sâwnpai ka hlau si … achângin ka inten a, achângin amah ka ten a. Ka va hrethiam lo ngai èm! La naupan vang a ni, ka V ngei nà khân, rai ka hlau tho va. Shillong an thlen veleh lehkha mi rawn thawn a. Tichuan, thla thum a lo vei a, ka lo hriat ve thin dànin, ‘thla thum a veiin hnute-hmùr sâwrin, tui a chhuah ser ser chuan RAI tihna’ an ti thìn si a, ka sâwr ngial fianrial chuhin —ka làwm lutuk, ka rai ta lo phawt mai.

Kan inbiakpawh dàn kha lehkha inthawn a ni mai a. Han titi dùnte kha kan nei ngai lo va. A lo hàwn châng kha chuan a bula awm tùrin mi ti tlat a. Ka hnial ngam tawh hauh lo mai le! Hrehawm ti chung chungin sikul ka tlàn bo a ngai ta fo a. Ka hlimpui thin leh nuam ka lo tihnate kha a awm tawh lo. Rilrù hah rèng rèngin ka hun ka hmang tan ta a. Kum hnih a lo vei hnu chuan —nau ka pai ta tlat mai! Ka hrilh vat a. Pasal ka neih a ngai ta si. Kan inru ve ta a.

Pasal nei tùr khân vawikhatmah ngaihtuahna ka lo sêng ngai si lo! Ka nùnkhua a har èm èm mai a. Tleiràwl inngaizâwng tih tàkah, ka lo bèl chiang si lo! Mizo-in a mawi zâwnga kan sawi “Zaidam thinthawk” chi hi a lo ni a. Khawvèl hrehawm chu ka tem tan a ni ta dèr mai le! Min bèn hmasàk ber tum atang khân a lakah hian hlimna ka nei ta lo a ni ber mai. A bula mu reng chung khân kan nun hlui ngai khân ka mittui a tla fo thei zu nia!

Tichuan, naupang tèin fapa chu ka hring ta a. Ka nautè chu a hmêltha èm èm mai a. A hmêl ka hmu a, a kut te reuh tè a rawn chèt viat viat ka hmu tlùka hlimna kha ka nei khât khawp mai. Ka duhin ka va hmangaih teh rèng èm! A lo rei deuh va, naupang danglam tak hi a ni reuh a. Kum hnih leh thla thumah sikul a kal thei dèr mai a. A la naupàn èm avàngin a naute kut chum bìng bianga pencil a hùm a —A B C leh 1 2 3 a ziak ve tàng tàng laite kha ka mitthlâah a châm reng thìn.

Middle Sikul a kal chho ve ta a. Table Tennis a khèl ve thìn bawk a. Zîngah kan thawh hmâin a tho a, a lo inkhèl thìn a. Zînga inkhèl ve duh kha —tlai sikul bàn veleh Home Work a ti thuai thuai thìn a. A pa khàn a inkhel kha ‘tùl lo’ tiin a hau ziah mai a, achâng chuan a hnek lehtàwp chângte a awm thìn a. Ka mangang —tihngaihna hre lo hi ka tawngtai ngawrh hle thìn a. Mâma kha naupang fel leh fing tak, thu awih thei tak a ni a. Kutthlàkna khawp sual a tih pawh ka hre ngai si lo va, kei ‘Nu zàwk paw’n’ ka hauh ngai khawpa a àwm ka hriat loh pawh khân —a pa kha chuan kutthlàkna tham hi a nei lui reng mai si! Ka nùnkhua a va hrehawm tak èm! Mi —pasal la nei lote hi ka awt ngawih ngawih a. Inchhìr a sàwt tawh si lo. Inthen ila —nuthlawi fate nèn, mi tân khawiah pawh hnawksak kan ni nufa tawh dâwn si—ka mang hi a ang èm èm reng thìn a ni.

Mâma kha kum 13 a lo tlìn khân Pâwl sàwm a zir dâwn dèr ta mai a. Sikul a kal hmà èm avàngin a pâwlpuite kha amah aia kum thum vela upa zàwk vek an ni a. Matric tha takin pass se kan duh avàng khân Hostel-a dah kan rêl a. Kei chuan Dàwr te reuh tè ka nghàk a. Admission kan tifel a, a school uniform-te nèn kan sêng ve nual a. Hostel-ah chuan kan dah ve ta a. Sikul an tàn atanga thla hnih lekah chuan an sikul chuan Annual Sport an nei a.

Râwlthartìr an ni ve tawh a, pâwl sawm mipaho chuan engemaw an lo in rù a. A naupang zualho kha an rui a. An Sir-te chuan a ruiho kha an hnawtchhuak a, ka fapa pawh chu a tel ve a. Sikul atang chuan min rawn phone-tîr a, “Nu, kan Sir-ten nu emaw pa emaw koh tùr an ti a, tùnah Sikul-ah lo kal nghàl rawh,” a rawn ti a. Phone a dah leh hmiah si a. Ka bangbo hle; mahse, ka kal nghàl a. Zu ruih avànga hnawhchhuah a ni tih ka han hria chu —nâ ka va’n ti tehlul èm!

Mâma ka han hmu phat mai chu —hlaua khùr zawih zawih hian mi lo au a. Ka khawngaih mai bàkah —neih zawng zawng sêngin Hostel-ah kan dah kha a ni si a. “Bawihte, lungngai lutuk suh, in Sir chu a ngaihdamna ka va dîl ang e,” tiin, an Principal chu ka va hmu a. Min lo chhâng beidawng tawp mai a. Kan sènso a tam si, ka thin a na ve riau a, “A nih chuan, hei thla hnih àwrh chauh i sikulah hian ka fapa hi a lùt hman a, harsa tak chungin sìng têl kan sêng a. Khàng kha min pe lèt dâwn em?” ka ti a. “Tumah kan pe lèt ngai lo,” tih kha a chhànna chhum-bùng tak a ni. “A nih si chuan —i hnawhchhuahho seat awlah hian mi dang i admit leh dâwn a ni a, i va hlàwk dâwn ve âw! Vawikhat chauh tal chance min pe leh hràm thei lo’m ni?” ka tih paw’n —lu thìn khum chiah chhànna ka hmuh chu a ni ta!

Rilru na tak chung chuan ka chhuak a. Mâma’n beisei nei taka min lo en hmêl tak te kha âw! A pa hriat hun tùr chu Mâma tlukin ka huphurh bawk sì nèn! Kei lah kum 30 ka pèl àwrh a, ka la màwlmang ve bawk si. Taxi-in ka hruai hàw ta a. Ka lù kha a hai bat bat mai a. Sikul danga admit lehna tùr pawisa kan nei tawh bawk si lo.

A pâ thinrim rawn khawsàk dàn tùr ngaihtuah nèn —ka mang a va hàn àng tak èm! A pa chu a thinrim lutuk tùr ka tihdaih theih tàkin tiin —office-ah thenawmte phone hawhin ka phone a. Tlai —a office bâng chu ka Dàwr-ah chuan a lo kal a. Mâma thlabâr, ka hnunga a bìrù chu a rawn thàm chhuak a, a hnek ta bawrh bawrh mai! Kan nufa chuan kan ràk tèngtùng ta mai a. Ka fapa ka chhanna lamah min hnek tel zèl bawk si. Aw! A va han hrehawm tak èm!

Mupui rìltàmin vànlaizâwl atanga àrpui no hruai a hèl vut vut a, ârpuiin a notè te hum tuma a thla hnuaia a awp khàwm lai —a rawn bìr thla thut a, a pui ber mai a thàm lawk a, ruaipui theh tum ni àwm fahrana a thlawh bopui a, âr note mangang nghâwng fàn iaka thlàbâra an chiap leuh leuh hi kan ang berin ka hria. Tùna ka ngaihtuahna angte hi, kei —a nu hian, ngaihtuah phàk tawh ni ila chuan, ka fapa kha ka indanpui daih tùr hi a lo ni a. Ka va inchhìr thìn kher èm! Khati khawp kha ka fapa neihchhun khàn a tuar lo tùr hi a ni si.

Mâma kha chaw a ei a pa’n a phal lo va. A phuar hlàwm a, zànkhuain phelh a phal si lo. Sikul kal tawh ngai rèng rèng lo tùrin thu khauh a pe a. Kei–a nu pawh chu–sikul ka kaltîr leh chuan sawisàkah min vau a. Kha zàn hrehawm leh ràpthlàk kha theihnghilh theih ka va duh teh lul èm! Khawvâr nghàkhlelin ka tlaivâr a. Atùkah chuan–a pâ office liam veleh–Mâma chu ka phelh a, saisîrin a mu tlaivâr thak a. A kutte chu a dùk chêr a. Chaw ka eitîr a, ka thiam ang tàwkin ka zilhhau a.

Mâma tân khân–kei, a nu hian–ka theih tàwk chhuah vea ka inhre chung pawhin, a nùnkhua kha a lainatawm èm avàng khân a tân ka theih tàwkin Pathian ka au thìn a. “Mâma, ti’khan lo awm la, ka lo haw leh vat ang. Ka lêng lawk dâwn,” ka ti a. Ka u pasal office-ah ka kal a. Thil awm dàn engkim ka hrilh a. Ka sawi laia a hmêla khawngaihna lo lang avànga ka hnukulh teuh ziate kha! “Pawisa ka pe ang che’ng a, ka motor hi hmang la. Hostel dang zawng nghàl la, zànin là làa i dah luh hman dâwn loh chuan, mi rawn hrilh la. In pâ office bàn àwm hun vèlah ka lo kal ang,” a ti a.

Vànneih asiamin, Hostel dang chu ka hmu ta mai a. Ka va han làwm tak èm! Khàngte kha ka tawngtaina Pathian min chhànna a lo ni reng tih te hi tùn hnuah ka hrethiam ve chauh a ni. In ka va hàwng a, lungngai beidawng hmêl èm èma ka fapa lo thû ka va hmu a. “Bawihte, insiam nghàl vat vat ang. Hostel dangah hei ka dah lùt lehnghàl dâwn che,” tih thu ka hrilh a —a hmêla làwmna èng lo chhuakte kha ka hmuh hmaih hauh si lo. “Nu, âpàin a phal a mi? Pawisa i neia mi? Apàin a lo hnek hrep ang chèng a.

Mahse, ânu, ka zir chhuah hun chuan keima’n ka enkawl ang chè’ng a, kan indang daih dâwn nia aw…” a ti ta reuh a. A pa khawihna vûng ìl èl nèn, a kut duk nèn chuan kan inzui chhuak leh ta a. Tlaia a pa lo hàwng chu ka huaisènna zawng zawng sâwm khàwmin Mâma ka admit-na receipt chu ngawi rengin ka pe a. Ka û pasal in min tumsak thu pawh ka hrilh tel a. Inbe miah lo chuan chu zàn chu kan hmangral a. Inchhai lai nèn chuan a va danglam lulai ta èm!

First Term an exam result a lo chhuak ta! Min va bârakhaih tak èm! Pakhatna a rawn ni! Pâwl sawm chu tha takin a zo ve ta. A result a that èm avàngin phaiah kan dah ve ta a. Sum harsa chung chungin a zir ve zèl a. Kum 18 a lo tlin meuh chuan BA a zo ve ta a. Amah a la naupang si! A bright èm èm mai bawk si! Eng engemaw zìr chàka a neih a sawi apiang lah, a pa chuan, “Kan tlin tawh lo,” a ti zèl si a. A beidawng lutuk ang tih hlau rèng rèngin ka hmanhlèl leh a. General Knowledge te, Panorama leh Magazine —a tuizâwng deuh chhiar tùr ngaihtuahsakin ka buai thei èm èm a. Inah, ka bulah a hun a hmang leh ta mai mai a. A pa aia hlawh tlêm zàwk fate’n motorcycle nalh tak tak an nei a. An duh duha an lêng a hmuhte hian a awt ve èm èm thìn a. Mahse, tlangvâl fel tak a nih reuh avàngin engpawh a awh zâwng tak a hmuh paw’n —tha takin a sawi a, kan lei theih loh paw’n vuivai hmêl leh mi nawrlui zâwng hian a awm duh ngai hauh lo va. Kan chhuang ve thìn khawp mai.

Kum a lo vei a, ei-rawngbâwl min pui a. Chaw-ei thleng sìl thlengin min pui. Mahse, zû han nàm ve châng a nei zauh zauh a. Zû a nàm hi chuan a room a pan dìng a, chaw pawh a rawn lam ngam ngai lo va. A chaw nghei hlau hian eitùr nèn ka ùm zui tàwk tàwk thìn châng a awm ve thìn. A nunkawng hian min tibuaiin ka lainat bawk si! Eizàwnna nghet a hmuh ve nân khân kum khat chuang Pathian hnènah ka ngèn tlauh tlauh thìn a. Tùkkhat chu, chanchinbu-ah hna ruak dìl theih hi ka chhiar fuh a.

“Mâma, hna a vâng si a, hei hi chu dîl ve ta che,” ka ti a. Beidàwng hmêl deuh hian, “Nu, Politician hmêlhriat i nei ve si lo va, ka tlin pawh ka ring chuang lo,” a ti a. “Bawihte, eizàwnna nghet i neih loh chuan … kei hian engkim tuar huam khawpin Pathian hnènah ka tawngtai a, hna chu dîl ve hrim hrim rawh. Nang aia thiam tùr ka hre bik lo,” ka ti a. Chàk vak lo chung chuan a dìl ve ta a. Officer hna a ni si a, a theih ang angin a in-prepare ve a. Written-ah a tling a, Personal Interview-ah chuan a sàptawng thiam dàn leh a bright dànah ka huphurhpui lo èm èm mai a. Engkim an zo tawh si—an result chu a chhuak thei ta hauh lo mai a. Mâma chuan, “Nu, Minister chhûngte an awm ve a, chu chu an la dâwn a ni àwm e.

Amah paw’n kan interview lai khân a sawi,” a ti ta. Ka phàwklèk hle. Mâma pawh a beidawng èm èm a. Thiam a inti ve bawk si nèn! Officer pakhat ka hmêlhriat kha ka phone a, ‘kha hna làk tùr file kha khaw’nge a awm min hriatsak la —ka va’n duh ve âw …’ ka ti ve tawp a. Ani chuan a rùkin a chhui ta a. Minister nau chu Interview Board-in an la ta lo va, ka fapa chu No.1-ah dahin —Notesheet-ah an sign hnan tawh si! Minister power-in tihdanglam theih a ni tawh chuang si lo va. A pending a lo ni tih mi rawn hrilh a. Thla ruk a liam hnu chuan, ka fapa appointment chu a approve ve ta nge nge a. A tàwpah ka fapa chuan hna nghet a hmu ve ta. Ka làwm lutuk chu ka mittui hi a tla zawih zawih mai a, “Fahrah te, retheite LAL, Pa leh Pathian chuan min thlahthlam hauh lo a nih hi,” ka ti a. Tawngtaiin Pathian hnènah làwmthu ka thlen a. Khami nîa ka fapa hmêl hlimzia tak kha âw…

A hna thar chu a thawk ve ta a. Mahse, khaw dangah an post a. Kum khat àwrh a thawk tihah chuan a pum a na thut a. A thiante’n a awmna khaw Hospital-ah an dah thu min rawn hrilh a. Ka kal nghàl vat a. Min nghàkhlel lutuk chu thei leh thei lovin mi Mobile phone-in, “Ka nu, khaw’nge i rawn thlen tawh?” a rawn ti thìn a. Tichuan, a awmna Hospital ka thleng a, a hmêl ngui leh chau tak ka hmu chu ka màngang èm èm a. Hmunpui deuh zàwka phurh thlen hràm tumin Ambulance-te ka dap a. A enkawltu Doctor ka bia a, ani chuan, “Phurh chèt chi a ni tawh lo, kawngah in buai tho ang,” tiin min lo hrilh tawp mai bawk si. Ka mangang lutuk chu zun inah te ka tawngtai a. A tùk chawhnu lamah chuan biak tùr a awm ta lo. Thinlunga mangang—rùm chungin a thàw ka en reng lai chuan a zawi tial tial a. A tàwp ta. Doctor leh Nurse chuan thàwktîr leh tumin a âwm an nem a, a rawn thaw leh dèt dèt a. A tàwp leh ta si! Aw! Ka mang a va ang ngai èm!

Ka’n hawi chhuak a. A thawhpuiteho chu Damdawi In veranda-ah an lo tap luai luai a. Ngawi tùrin ka zai zàp a. Ka tawngtai ta ringawt mai a. Sam 139-ah khân ‘Pathianin min hmu a, min hre chiang lutuk si a, Lalpa, manganga ka auh lai che khân mi hmu si a, hei —ka fapa chu a awm ta lo a. Vaivutah a chang dâwn ta si a. A thlarau mawh chu i kut a ni ve tawh,” tih chiah hi ka chham a. Tichuan, a thuamhnàw senghawi tùrin a in luahah chuan ka kal a. A awh ngawih ngawih, kan leisak phàk ngai loh zawng zawng kha a lo nei nual hman tawh a. Ka va làwmpui tak èm! Kekawr leh pheikhawk—engkim mai kha kum khat lek chhûng khân a lo nei a. Engati nge Pathian pawh hian a duhzâwngte a nei thei ve dâwn chauh a, heti maia a tih ni ang le, tih hi vawiin thleng hian ka ngaihtuah thìn.

Ka fapa ruang dai chu vaivuta kìr tùrin kan awmna lam panin kan phur hàw ta a. Kan nufa nun ve hun chhûngte ka ngaihtuah a. Lungawi taka inngaihtuah chawp ve dàn ka thiam hlawl lo a ni. Atùk khua a lo vâr a, ni chhuak azàwnga ràpthlàk ber mai kha a lo thleng ta! Keini chhûngkua, rual pawh pâwl pha ngai lo chuan sawi thiamawm loh khawpa ropuiin Mâma hun hnuhnùng min hmanpui tih kan hmu chu mak ka tiin ka zak ngawih ngawih a. A thawhpuite lah an lo kal khàwm tam na’ngiang mai! A thiante engemaw zàt pangpâr pein an rawn tap hàwm hàwm a.A thawhna Department-ah phei chuan amah anga vui ropui kha an la nei ngai hauh lo a ni àwm e.

Vêng chhûng sawi laih tham khawpa ropuiin min thlah liampui ta a. A thlàn hmun kan thleng a, ka hmangaihna zawng zawng neitu fapa kuang chu zawimuangin lei daiah an nghat ta. Tihtheih neih ka va’n duh tak èm!
“Hnâm ka lèn nuam mang e,
Hmuh theih se do râl ang hian,
Awmlai lianin hringnun pârmawi,
Vul lai a thliak mai ta si a.
AN HRUAI LUI TA … NGUI RI RIAI SAKHMELIN…”
tih kha ka thinlungah hian a inthum-rawn tlut tlut a. Ka ngaihtuahna a màng a, tuman min hnèm zo hian ka ring mawlh lo a ni! A thlàn an vùr rual khân, khawvèla ka nun, ka rilru leh chakna ka neih ve zawng zawng hi an vùr hnànin ka hria a ni. Ka naute, hmêltha sen sih siah kha ka hmu leh tawh ngai dâwn hauh lo tih kha hre reng chungin ka dâwn thui zui ngam mawlh lo a ni.

Khawhar lènpui an lo kal a, a va làwmawm teh lul èm! A thenin an vei zâwng Pathian Thu an sawi a. A tui zual phei chuan dârkâr khat dâwn hun an hmang a. A tuartu–kei khàn–pakhat mah ka hre zui hauh thung si lo. A thenin ka fapa fel an tihzia min hrilh. “Aw, chuti taka fel in lo tihnate chu a dam lai khân ama bulah lo sawi zàwk ni ula…” tih te ka ngaihtuah a. Amah mimalah phei chuan fakna rì hlìr mai hi ka hria a, ka zàn muhìl thei lo ngaihtuahna vàk vèl hian, “Bawihte, i fel hi chu kei paw’n ka ti a, mi pawhin min hrilh hnem na’rawh e. Kei pawhin i fel ka tih thu hi ka lova sawi tlêm ve. I nu hi min ngaidam ang che. Mi sawi zawng zawng phei hi chu i dam lai khân an sawi ka hre hauh lo. Nang phei chuan tùnah engmah i rawn hre tawh si lo. Dam-ho dial dial laia infak tawn zàwk tùr kan nih vei nèn,” te ka’n ti leh ngawt thìn.

Vawiin thleng hian ka nunah ka fapa kha ni khat pawh ka la theihnghilh ngai lo a ni.